Блоги
Жазбалар лентасы (335) Барлық блогтар Жекелік Ұжымдық
Алға Әлем.Соқыр ат соғысқа қатысқан ба?
Соқыр ат соғысқа қатысқан ба?


-Саған осы атты лайық көрдік, Жолдыбай. Өзгелерден бойың да, жасың да кіші екен. Алас ұрып тұрған асау атқа ие бола алмассың.

Жолдыбай бригадир меңзеген атқа жүген сала тұрып, аттың бір көзінің жоқ екеніне, қабырғалары арса-арса, мейлінше жүдеулігіне, ең бастысы, арқасындағы ошақтай жауырынынан тамшылап ағып тұрған қанды іріңге назар аударған.

Өздеріне тиісті аттарын жүгендеп алып, көңілдері тау бұлағындай тасқындап тұрған балалардың бірі.

-Опыр-ай, мына Жолдыбайдың асығы алшысынан түсуін қара, соқыр десең соқыр, жауыр десең жауыр. Мына атқа мінгенде, біздің Жолдыбай әлгі кім еді, диірменмен соғысатын?

-Е-е, ол жазушы Сервантестің Дон Кихоты ғой. Санчодан аумай қалатын болды тегі,- деп тұрғандарды қыран күлкіге бөлеген.

Жолдыбай ел қатарлы атын ерттемек болғанда, қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсіңнің кері келіп, соқыр ат ер салғызбай мөңкіп тулап, әлек-шәлегін шығарған. Өлдім-талдым дегенде ерді салып, айылын тарта бастағаны сол еді, аспанға шапшып, тебініп, шайнап ала жаздаған.

Мұны көрген шөпші балалар:
-Мынаның қасында Алпамыс Тайшық ханның темір үйін талқандап шығатын Байшұбары сір,ә аяқ артуға тұрмайтын тулақ шығар. Ха-ха, ө-өхе-хе айтпа деймін.

Жануардың тұяғы тиген жерін опырып жіберетін болар.
-Әй, әрірек тұрыңдар, «жалғанның жазымы көп» деген тұяғы тиіп кетіп, жазым болмаңдар. Балалар мұнан әрі де мазақтай берер ме еді. Үлкендердің бірі:

-Қойыңдар кәне,- деп тыйып тастады. Мұны қолтығынан демеп, соқыр атқа мінгізген. Бұл ерге қонған сәтте ошақтай жарасына ер батса керек, ышқына мөңкіп, айдалаға ала жөнелген. Тырнауышқа жегілген қос өгіздің қапталына соқыр атты жеге тұрып, балалардың мазағы ойына оралған Жолдыбай терең күрсінді.

Опыр-ай осылай жалғаса берсе...сол сәт сабасына түскен ол жұмысқа кірісіп кетті. Тырнаушының соңында қалып бара жатқан тақтаға түскен шөпті қос өгіз бен соқыр аттың тырнауышты тізе қосып сүйреп келе жатқанын көргенде, көңіліңдегі күдік сейіліп, әлдебір үміт оты ұшқындағандай еді.

Әлденеден соқыр атқа қарата «көрерміз» деген. Ол өзінен сәл әріректе шөп шауып, шөмелей салып, шөп сырып жүрген шөпшілердің көліктерін доғарып жатқанын көріп, түс болғанын оңғарды. Өгіздерін доғарып, соқыр атқа ер салуға беттеген.

Таңертеңгідей емес соқыр ат ер салып жатқан мұны тебуге де, тістеуге де ұмтылмаған. Басын салбыратып, бей-жай қалып танытты.

Өзара қызу әңгімеге берілген үлкендердің көзін ала беріп, Төкен «бас қамшыны» деп суырылып алға түсе берді. Балалар ғана емес, жастар жағы да соқыр атқа қамшы басты. Алғашқы да тепіректеп шапқан сынай танытқан соқыр ат, барым осы дегендей әлден соң кібіртіктеп аяңға көшті.

Бұл қосқа таянғанда балалардың алды шайларын ішіп болып, көлеңкеде тыныстап отыр еді. Жырқ- жырқ күліп, әлдене деп әжуалай қарсы алған еді. Оларды Жолдыбайдың тыңдауға құлқы да, тіпті уақытты да жоқ болатын.

Бір-екі кесе шайын асыға ұрттап, есікке беттеген шөпшілер аттарына қонып жатыр еді. Кешке қарай ауылға жұрттың соңын ала кешігіп оралған мұны күш-көліктерін бағатын Бейсенбай қарт:

-Қарағым, мен сені күтіп тұрмын, атыңның ерін алып табынға қос, ат дейді ғой тулақты,- деп күңк еткен. Жолдыбай жылқыға қосар тұста күні бойғы ашуы сыртқа тепті ме кім білсін соқыр атты босата беріп қолындағы жүгенімен бастан салып-салып қалып «қартаң шірігір» деді кіжініп.

Сол сәт Бейсенбай қартты: «Әй, жақсының баласы, мұның білгендік емес енді. Әкең марқұм жылқыны басқа ұрма обал болады деп сан ескерткен болар. Тек құйма құлаққа айтсаң, құйып алады, ақпа құлаққа айтсаң...». Бұл Бейсенбай қарттың сөзін аяғына дейін тыңдамай, қосқа қарай жүгіре жөнелген.

Түскі шайын ішіп отырған мұны шөпші балалардың бірі: «Сені Бейсенбай ата шақырады»,- деп сыртқа алып шықты. Бұл сөзімді аяғына дейін тыңдамай кеттің деп ұрсатын болар деп бір түрлі қауіптеніп келген.

Бейсенбайдың: «Уай, жақсының баласы»,- деп, жайдары қарсы алғанына бір түрлі таңданулы еді.

-Атыңның ерін ал кәне. Енді сәл әрірек тұр,- деп атқа жақындаған ол аттың арқасындағы ошақтай жараны қос қолымен қысып іріңін ағызды, жара орнына өзімен бірге ала келген әлдебір дәріні септі.

Сонан соң бұған қарап: «Шипасы Алладан, енді бірер рет сепсек, жараның ізі де қалмайды»,- деген жымия күліп.

Таңға жақын ол жұрттың шулаған үні мен абыр-сабыр жүргенінен оянған далаға шықса, баданадай ақ бұршақ қыр төсін жауып-ақ тастаған екен.

Төбеден тамған тамшы, қос еденінен ішке кіре бастаған су тізеден жоғары көтеріліп, шөпшілердің төсек орындары су үстінде қалқып жүр еді.

-Апыр-ай, мұндай лайсаңды кім көрген? Бір-ақ сәтте суға кетіп қала жаздадық-ау! Бейсенбай қарт күш көлігін қосқа қарай беттеті ме екен?

-Аға! - деген балалардың бірі бригадирдің сөзін бөліп, -күш көліктері әне қосқа жақындап келеді.

-Жер дегдігенше аттарыңды ерттеп ауылдарыңа беттеңдер. Күн әлі де бір жауып, бір ашылып тұрған. Бұл таза бұлаққа келгенде, неге екені белгісіз Жапар ата бағатын колхоз қойы әлі де шарбақта қамаулы тұр еді.

Аттан түсіп жатқан мұны Жапар атаның кішкене немересі:

-Аға, сізді атам шақырады, тез келсін,- дейді деген соң Жапакеңнің балағанына бас сұққан еді. Үнемі түнеріп, айналасына ызбар шашып жүретін Жапар атасы бұған мән-жайды баяндап: «Аттан құлап, аяғымды сындырып алдым.

Сен қойды шығарып дөңгелете тұр. Апаң атқа мініп, ауыл орталығына хабарлауға кеткен. Сен қойды өз атыңмен баға тұр». Шарбақтың аузын ашқан сәтте, отар далаға лап берді. Сәл ересектеу балалардың бірі ат үстіндегі мұның қолына атасының мылтығын ұсынған.

Ала бергені сол еді, соқыр ат осқырына үркіп , қанша тартса да болар емес. Жайшылықта қадамын санап басатын соқыр аттың құйындай ағыза жөнеліп, тебіне жан ұшыра шұрқырай кісінеді.

Жолдыбайдың төбе шашын тік тұрғызған қолындағы мылтық сусып жерге түсіп бара жатты. Сонда ғана соқыр ат мөңкіді де, жан ұшыра кісінеуді де қойып, қалыпты аяңға көшкен. Бұл жай балалар түгіл үлкендердің назарынан тыс қалмаған.

Қабыш сақалын салалай отырып: «Қалай десеңдер де бұл жай емес, жануар әлде соғысқа қатысты ма екен? Бәлкім, соғыста көзіне оқ тиген болар»,- деп бір бұлыңғыр әңгіменің ұшын шығарды.

Бірі болса болар десе, екіншісі қой әрі Украина қайда, біздің Таза бұлақ қайда. Сол жылдары жылқы баққандардың біразы біле алмадық десті. Ақыры мектептегі тарихшы ағайға дейін әңгімеге тартылды.

-Әбден мүмкін. Соғыс жылдарында Совет армиясы құрамында атты әскер болды ғой. Ал сол атты әскерді жасақтауға біздің өңірден жылқы алынды ма деген сауалға ол: «Тайбурыл, Байшұбар шыққан қазақ жеріне соғысқа ат алынды ма деп сұрауларыңның өзі надандық емес пе?!»- деп бір-ақ қайырды.

Бір таңқаларлығы, Жолдыбай «Соқыр ат соғысқа қатысты ма?» деген таласқа араласпады. Әркім өзінің сөзін дәлелдеуге тырысып жақ-жақ болып, қаншама айтысса да, тиянақ табуы екіталай.

Алып- қашпа әңгімеге бас ауыртуды артық санаған болар. Жоқ, әлде Бейсенбай қарттың: «Әкең марқұм сөзге жоқ, ісіне мығым адам еді. Жарықтық, жан-жануарға, әсіресе жылқы малына ерекше құрметпен қарайтын.

Астына мінген Торшолағын мәпелеп күтіп, қанатым менің»,- деп отыратын деген сөзі ой салды ма... Соқыр атты мезгілінде суарып, азды- көпті жем беріп, Бейсенбай қарттың көмегімен арқасындағы жарасын емдеп жазуға ден қойған.

Ақыры, оқуға аттанар тұс та келіп жетті. Жолдыбай әдеттегідей соқыр аттың жалын тарай тұрып:

-Сен мені қамшымен бас- көзге сабағанымды, басыңнан жүгенмен салып қалғанымды кешір, жануарым ,бір білместік болды,- деді мойнынан құшақтап. Үнінде өткенге өкініш лебі бар еді.

Сүлеймен Баязитов
ҰСТАЗДАРҒАҰСТАЗДАР НАЗАР САЛЫҢЫЗДАР!
Құрметті білім беруші ұстаздар!
Даналар даламыздың өнегесі болып, ұстаздықтың асыл жолын ұстанған Ыбырай атамыздың "Жақсы мұғалім маған бәрінен де қымбат. Себебі мұғалім мектептің жүрегі" деп бекерге айтқан емес.
Қазіргі білім беру жүйесінің кемшіліктері мен олқылықтары жиі шодырайып көрініп қалып жүр. Қазіргі қоғамда талас болып, кеңірдек жыртатын өзекті мәселе ол: Қазақты не құтқарады? дегенге саяды. Бұл тақырыпқа әр қайраткер өзінше түйіндеп, келіспегені басқаша тартып, келіскені бас шұлғудан әрі аспады. Қазақты құтқаратын бір ғана нәрсе бар. Қазақты мына қиыншылықтан алып шыға алатын бір ғана нәрсе бар. Ол білім. Жай білім емес – Ұлттық Білім. Ұлттық Ғылым.
Біздегі жүйе тұрып қалған су деп айта алмаймын. Бұл тым астамшылық әрі соқыр көзқарас болар еді. Біздегі білім аквариумға уақытылы құйып тұратын су сияқты. Тек бұзылып кетпесе болды. Ал оқушылар сондағы кіші балықтар. Олар ен дүниені, шексіз мұхитта жүзудің дәмін татып көрмеді. Асау теңізге қойып кеткенде ғана олардың бойындағы тамаша таланттары ашылар еді. Бізде бір ғана дұрыс таңдау бар. Ол білім мен ғылым жүйесін толық жаңарту. Біздегі ұстаздар мен мұғалімдер жаңашылдықтан, тың өзгерістерден өлердей қорқады. Тек 45 минут сабақ өтсе болды. Ал балаларға сабақ тезірек бітсе риза. Бұл жерде кім кімді алдап жүр. Айналып келгенде өз өзімізді алдаумен күніміз өтіп жатыр.
Оқулықтар Жапонияда 1 жылдан кейін жарамсыз болып қалады екен. Сол “Жапон ғажайыбы” аспаннан емес адамның қолынан жасалғанын түсінетін кез жетті емес пе?
Менің ұсынысым мынадай:
1. Жаңашылдықты ұлттық дәстүрден бөлмей сәйкестендіру.
2. Арнайы мұғалім, оқытушы, ғалымдардан топ құру. Топ құрамына міндетті түрде жас мамандардың болуы шарт.
3. Ұлттық Білім – Ғылым жүйесінің негізін қалау.
4. Мұғалімдерді ұлттық дәстүрде ешқандай мемлекеттің жүйесіне салмай өз тәжірибемізде қайта даярлау курстарын өткізу. Ешқандай шетелдік тәжірибе қолдану керек емес. Сол жаңалық мәселені мұғалім мектептен көргеннен кейін барып шешімін тауып енгізуге, ұсыныс жасауға тиісті.
5. Әрбір мектептің шығармашылық, инноваторлық іспен айналысатын кадрларын қалыптастыру. Идея мен тың ойларды жинақтайтын орталық ұйымдастыру. Оның коммуникабелдік байланысы өте ауқымды болатындай етіп жасау.
6. Орталықтан басқаратын қатып қалған өзімшіл қағиданы тоқтату керек. Әр мұғалімге, әрбір оқытушы, ғалымдарға білім жүйесіне тың өзгерістер мен жаңалықтар енгізуге мүмкіндік беру керек. Орталықтан тас түйін қылып басқаруға болмайды, орталықтан тек реттеуге болады. Осылардың ара жігін түсініп алу керек.
Мұғалімдер мен оқытушылар нақты істің қайнаған ортасында жүруі тиіс. Білім саласында қабылданған шешімдерден тысқары тастасақ ең нағыз тәжірибеден айырланымыз. Шет жерден көшіре беруден Қазақстан әбден тойды. Бұл дүмпу түбі болады. Бүгін немесе ертең. Бірақ міндетті түрде қара жерді қақ айырып шыққан бастаудай айналаға шапшиды. Дәл қазір қазақ білімі мен ғылымы жер асты суымен өлместің күнін көріп тұрған өсімдік тәрізді. Беті қу тақыр. Осы дүмпу маңайға су атқылап, айналаны жазиралы баққа айналдыратынына сенімдімін.
Өнер мектебіМектеп сахнасына. "ЖОҒАЛҒАН ЖАҢА ЖЫЛ" пьеса
Асқар Наймантаев. "Жоғалған жаңа жыл".
(балаларға арналған ертегі)

1. Тазша бала
2. Саки-маки - сауысқан
3. Мока-кока - қонжық
4. Самбо-мамбо - маймыл
5. Оң бас, сол бас, орта бас – кішкентай айдаһар.

(ертегілер маймыл-Самбо-мамбо мен Тазша бала мен ағаштан-ағашқа секіріп ойнап жүр)
Тазша бала мен самбо-мамбоның әні
(Айгөлек әнімен)
Ертегілер елінде,
Асыр салып ойнаймыз
Ғажайыптар жерінде
Қызыққа еш тоймаймыз
Сиқыршылар әлемін
Білімменен бойлаймыз
Қанша қиын болса да
Жеңбей оны қоймаймыз

Қ-сы:
өрге шықтық өрмелеп
әлем қандай дөңгелек
алақайлап ән айтып
би билейміз дөңгелеп.
Мыстан кемпір келсе де
Қорықпайтын батырмыз
Жезтырнақ пен диюды
Бағындырып жатырмыз.
Арыстан піл қасқырмен
Бауыр туыс жақынбыз
Ән айтамыз құстармен
Шетімізден ақынбыз.

Самбо: ех-е-е-еей қайырлы күн достарым! Ерте тұрған әтеш досым, армысың!(әтеш дауыстап сәлем береді) сәлем, бұлбұл! (бұлбұл әндетіп жауап береді) Армысың бадырақ көз жапалақ. (жапалақ уілдеп үн қатады)
Тазша бала: Ассалаумағалейкум аң патшасы арыстан! (арыстан гүр еткенде самбо қорқып ағаштың басына шығып кетеді) қайырымды піл досым қалың қалай? (піл гуілдейді) Салем, самбо-мамбо!
Самбо: Сенімен амандаспаймын!
Тазша: Неге?
Самбо: сен мені кеше алдадың..өтірік айттың, Тазша бала!
Тазша: Қой мен өтірік өмірі айтқан емеспін.
Самбо: Мүлде?
Тазша: Мүлде.
Самбо: ооооо балалар сәлеметсіңдерме! Ертегілер еліне қош келдіңіздер! Мені танымайсыңдар ма? Менің атым Самбо-мамбо. Ал мынау Тазша бала. бұл жаңа ғана «өмірі өтірік айтқан жоқпын» - деп ант су ішіп тұр.
Тазша: Өлләһи, өтірік айтқан емеспін. Рас айтам.
Самбо: Сенесіңдер ме осыған?
Тазша: Өтірік айтсам, дәл осы жерде бақа, әтеш, ит болып кетейін! Өтірік айтпаймын.
Самбо: өтірік айтқан емессің ғой.
Тазша: айтқан емеспін. Осы жерде ...қыз болып кетейін.
Самбо: Балалар, «40 өтірікті» білесіңдер ғой? Оны айтқан кім? Тазша бала!.. сонымен кім, өтірікші?
Тазша: ол.. ол.. енді.. баяғыыыдааа ғой... оның үстіне ол пайдасы бар, зиянсыз өтірік..
Самбо: зиянсыз өтірік болмайды. Өтіріктен не пайда?
Тазша: Кезі келгенде түсінесің.
Самбо: «40 өтірікті» айтқаныңды мойындайсың ғой..
Тазша: Мойындаймын...
Самбо: өтірік айтсам, бақа, әтеш, ит болайын, осы жерде қыз боп кетейін, - деген кім, а?
Тазша: ендііі...ол..
Самбо: Балалар Тазша уәдесін орындамай, тағы да өтірік айтқалы тұр! Енді сенемізбе, Тазшаға?
Тазша: ...жарайды..мақұл...орындайын уәдемді.
Самбо. Ал қане, әтеш болып шақыр! (Тазша «ку-ка-ре-ку» дейді) ұқсайма, балалар? Енді ит болып көрші...(ит болған Тазшаны әурелеп, үргізіп, жат, отыр, секір, деп бұйрық беріп мәз болады) ал енді басыңа мына орамалды сал, мына көйлекті киіп қыз боласың.
Тазша: самбо-мамбо...өтінем қыз болмай-ақ қояйыншы?...
Самбо: Балалар , Тазша уәдесін орындағысы келмейді! Не істейміз?...ұруға болмайды...аш қалдырсақ болмайды..қытықтаймыз! Қыты-қыты-қыты.
Тазша: Ха-ха-ха-ха...мақұл, көндім...ха-ха-ха...қыз болам...(қыздың киімін киіп бұралып сызылып жүреді)
Самбо: Ха-ха-ха! Уау! (ысқырып жібереді. Ұйқысынан шошып оянған қонжық Мока-Кока шығады).
Мока: төбелессіз, шығынсыз бұл не айқай, бұл не шу? Ұйқыны бұздыңдар ғой! Самбо-мамбо неге айқайлың? Мына қыз кім?
Самбо: Балалар, тс-сс! Айтпаңдар...!
Мока: Қарындас....танысып қоялық. Менің атым Мока-кока (әндетеді)
Атым менің Мока-кока қонжықпын,
Қоңыр аю баласымын, ынжықпын.
Самбо-мамбо балалармен қосылып,
Тәтті ұйқымды бұздың менің қынжылтым.

Мока-кока аюмын,
Тамақ жеуге дайынмын.
Ұйқым қанса болды ғой
Керегі не ойынның.
Сонымен, қарында, атыңыз кім? (Тазша бетін ашады).

Самбо: уа-ха-ха!
Мока: Мәссаған! Бұл не сыйқыр? Тазша, қыз болып кеткен бе?
Самбо: Уа-ха-ха!...
(осы кезде көкек дауысы естіледі)
Тазша: Тыныш! Көкек сағаттың неше болғанын айтқалы жатыр. Сонымен көкек сағат неше?
Самбо: Балалар, санайық!
(көкек дауысы он рет шығады)
Тазша: Неше болды?
Самбо: Үш!
Мока: Жеті!
Тазша: Он болды! Дұрыс па балалар?
Самбо: үш болды!
Мока: Жеті!
Тазша: қане балалар он рет «көкек» болайықшы. «кө-кек», «кө-кек»...
Самбо: «екі, бес, алты, бір, жеті, бір, он, тоғыз, сегіз, үш!» Әне үш болды!
Мока: ....бір, екі, үш, жеті. Бір, екі, үш, жеті, төрт, жеті. Әне жеті болды.
Тазша: ұят-аййй, самбо-мамбо, мока-кока санау білмейді! Қане балалар , бәріміз бірге: «ұят-ай, Самбо! Мока!»
Самбо: Мен сәлі бірінші сыныпта оқимын...
Мока: ал мен әлі мектепке барған жоқпын....
(кенет радиодан дауыс шығады: «Ертегілер елінде сағат он. Еліміздегі соңғы жаңалықтан хабардар етеміз. Жаңалықтармен таныстыратын сауысқан Саки-маки». Соңғы хабар дикторы Саки-маки шығады)
Саки: (әндетіп)
Айналама сақ-сақ-сақ,
Сауысқанмын шақ-шақ-шақ
Соңғы хабар айтамын
Тыңдаңыздар тақ-тақ-тақ.
Уақыт болды тик-тик-тик,
Құлақ салғын чик-чик-чик
Өсек айтам жаңадан
Жиналыңдар бип-бип-бип.
Ертең аң патшасы арыстанның туылған күні. Арекеңді туылған күнімен құттықтап келесі әнді менің – сауысқан Саки-макидің орындауында жолдаймыз.
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Құттықтаймын сізді туған күніңмен! – ду қол шапалақ! Керемет әнді, өте жақсы орындаған мен – Саки-маки! Келесі жаңалық орман патшалығынан: Арлан қасқыр «жеті лақ» ресторанның ашылу презентациясына, қояндарды қонаққа шақырыпты. Ресторанның ашылуымен құттықтай отырып Қасекеңе келесі әнді ертегілер елінің еңбегі сіңірген әртісі, мемлекеттік өсек-аяң сыйлығының лауреаты Саки-макидің орындауында жолдаймыз. Ол –мен!
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Құттықтаймын сізді рестораныңмен! Ду қол шапалақ! Енді халықаралық жаңалық. Синсация! «биыл ертегілер елінде...жаңа жыл болмайды!»
Басқалар: неге!?... жаңа жыл болмағаны несі?!....бұл не сұмдық?...Не үшін?....
Саки: келе жаңа жыл жоғалып кетіпті.
Басқалар: Қалай? Қайда?
Саки: Жолбарыс басқаратын әскерлер іздеп жатыр. Бүркіт басқаратын ұшқыштар аспаннан түк көре алмапты. Тек Түлкі бикеш басқаратын барлаушылар жаңа жылды Айдаһардың кіші баласы Ахалай-махалай ұрлап алған дейді.
Мока: Ұрлағаны қалай?
Тазша: Қайтару керек!
Самбо: Оны қайтару мүмкін емес!
Саки: Жоғалған жаңа жылдың құрметіне әлемдегі теңдесі жоқ әнші Саки-маки ән жолдайды.
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Ля-ля-ля-ля
Құттықтаймын сені жаңа жылыңмен! – бірақ ол болмайды!
Тазша: Табу керек жаңа жылды!
Мока: Қайдан?
Самбо: Оны ешкім білмейді. Балалар сендер білесіңдер ме?....Әне, білмейді....(жылап) Уау, жаңа жыл қайда, көргім келеді.
Саки: Сұрқылтайдың айтуына қарағанда, Ахалай-махалай айдаһар, алты таудың арқасында, жеті таудың желкесінде, сегіз көлдің ортасында ойнап жүр дейді.
Мока, Тазша: Оған қалай барады?
Саки: Алдымен тура, содан оңға, содан солға, бұдан алға, аннан артқа, сосын көлденең, одан кейін айнала, сосын бұрылып, кейін шегініп, оңға, солға, алға-артқа, сосын тура жүрсең жетесің!
Самбо: ...бр-р-р-р...не боп кетті?
Тазша: Кеттік жаңа жылды іздейміз!
Мока: Алдымен кішкене ұйықтап алайыншы.
Самбо: сосын ұйықтайсың маубас! Кеттік!
Кеттік, достар, алысқа,
Сүйенейік намысқа.
Жаңа жылды таба алсақ
Жетеміз ғой табысқа.

Үмітті біз үзбейміз
Жаңа жылды іздейміз!

Жақсылыққа сенейік
Қиындыққа көнейік
Балаларды қамыққан
Қуанышқа бөлейік.
Үмітті біз үзбейміз
Жаңа жылды іздейміз!
II-көрініс
(Алты таудың арқасы, жеті таудың желкесі, сегіз көлдің ортасы. Үш басты айдаһардың кішкентай баласы Ахалалай-Махалай ойнап жүр.)
Ахалай: (әндетіп)
• Орта бас: Ахалай да махалай демеңіздер бұ қалай.
• Оң бас: Айдармын кішкентай еркелетер апам-ай.
• Сол бас: Тәтті тамақ жеу үшін ауызды кең ашам-ай.
Үш бас бірге: Ахау, ахау, ахалай, ахау, ахау, махалай.
• Орта бас: біреу деуге келеме, үшеуіміз бір денеде.
• Оң бас: Өскен кезде ұқсаймыз үлкен алып кемеге.
• Сол бас: достығымыз біздердің, басқаларға өнеге.
Үш бас бірге: Ахау, ахау, ахалай, ахау, ахау, махалай.
(Ахалай-махалай көбелек қуып ойнап кетді. Сахнаға қалжырап, шаршаған Мока-Кока, Самбо-Мамбо, Тазша бала шығады. Шықылықтап сауысқан Саки-Маки да еріп жүр)
Мока. Қарным ашты...Қарным ашты...
Самбо: Ух-х-х-х-ух! Шаршадым...
Тазша: Енді жүрере күшім жоқ..
Саки: Ча-ча-ча маймыл Самбо шаршады, ля-ля-ля аю Мока қалжырап, та-та-та, Тазша бала титықты. Мұндай әлсіз балалар жаңа жылды таба алмас!
Самбо: Үніңді өшір, Саки!
Тазша: Табамыз, сәл демалып алайық...
Саки: Тря-ля-ля, табылмайды жаңа жыл тря-ля-ля...
(дүбірлетіп, дүрсілдетіп, аузынан от шашып Ахалай-махала шығады)
Ахалай: Ахау, ахау, ахалай, ахау, ахау, махалай. (басқаларды көріп шошып кетеді) Мама!.. Сен кімсің?
Мока: Мен – менмін. Өзің кімсің?
Ахалай: (орта бас) Мен қорқынышты, үш басты айдаһар Ахалай-махалаймын..
Мока: Ал мен момын қонжық Мока-Кокамын.
Ахалай: (оң бас) Момын қонжық сенің дәмің қандай?..
Мока: Білмеймін...Жеміс-жидек жеймін..тәтті балды жақсы көрем..Демек, тәтті, дәмді болуым керек...
Ахалай: (сол бас) Дәмді болғаның жақсы мен сені жеймін.
• Оң бас: Мен жеймін!
• Сол бас: Мен жеймін!
• Орта бас: Таласпаңдар! Алдымен мен жеймін...екекуіңе қалдырам..
Оң бас: онда, мен.., сені жеймін! Кімсің?
Самбо: Ма..Мамбо...маймыл..Самбо-Мамбо..
Орта бас: тәттісің бе?
Самбо: тә-ә...жо-жоқ..аштымын мен тфу... құрт-құмырсқа, бақа-шаян жеймін, темекі шегем..
Сол бас: Темекі деген не?.. Оны балаларға жеуге болама?
Самбо: Болады! Солай ғой балалар..
Орта бас: Болмайды дейді...онда сені жемейміз..сені жейміз..кімсің?!
Оң бас: Дәмің қандай?
Тазша: Атым Тазша бала. Адаммын.
Оң бас: адам?
Сол бас: Ол қандай аң?
Орта бас: Қандай жануар?
Тазша: Ұят-ай, айдаһар басыңмен адамның кім екенін білмейсің бе? Әкел күнделігіңді екі қоямын.
Орта бас: Күнделік..үйде қалып қойыпты...
Тазша: Масқара! Күнделігін үйде қалдыратын қандай олақ оқушысың?.. Шық бар! Ата-анаңды ертіп кел! Директордың алдына!
Ахалай: Кешіріңізші..(кетіп бара жатады)
Саки: тоқта! Ол сені алдап тұр! Ол мұғалім емес. Өзі де оқушы бала.
Ахалай: Аһа, қу бала, алдағың келген екен ғой! Сені жеймін!
Саки: Жеме! Адамды жеуге болмайды!
Ахалай: Неге?
Саки: Адам деген дүниедегі ең дәмсіз жануар. Олардың кейбір жамандары арақ ішеді. Темекі шегеді. Адамның жүрген жері лас, қоқыс. Қалаларды, далалардығ орман, тоғай, көлдерді ластап, бұлғап, лайлап жүреді.
Оң бас: Ә-ә! Біздің орманға мына шоколадтың қағазын қалдырған сен екенсің ғой...
Сол бас: Ал мынау «Кока-кола» деген шөлмекті, «Кильки» деген қалбырды да сен қалдырдың ба?
Тазша: Ол..енді..мен..қарным ашып..
Орта бас: неге орманды ластайсың?! Біз сені биік ағаштың басына байлап қоямыз!
Тазша: Кешіріңдер...
Орта бас: Кешірмейміз! Ал сен екеуің неге бұған ілесіп жүрсіңдер?
Мока: Біз..
Самбо: Әлгі...
Саки: Ол үшеуі дос! Сондықтан бірге жүреді.
Орта бас: Дос?
Оң бас: ол не?
Сол бас: Жейтін нәрсе ме?
Самбо: Дос деген ол..үнемі бірге жүреді.
Мока: Бір-біріне көмектеседі...
Самбо: ..бірін-бірі сыйлайды..
Мока: ..бірге ойнайды..
Орта бас: Бірге жүреді, бір-бірін сыйлайды, көмектеседі, бірге ойнайды.. менің неге ондай досым жоқ? Менімен дос боласыңдар ма?
Самбо: енді.. дос болар едік...бірақ сен біздің досымызды, Тазша баланы байлап қойдың ғой.
Ахалай: ол енді...орман, тауды ластап жүр ғой.
Мока: ол енді қайталамайды..
Ахалай: Ол істемесе, басқалар істейді.
Самбо: басқалар да олай істемейді! Солай емес пе, балалар! Табиғатты, орман-тоғай көлдерді ластауға болмайтынын түсіндік қой!? Далаға да, қалаға да қоқыс тастауға болмайтынын түсіндік қой?!
Ахалай: Тазшаны кешіреміз бе, балалар?... Жарайды боссың.
Тазша: Рахмет, балалар! Рахмет, Самбо, Мока!
Ахалай: Ал енді менімен дос боласыңдар ма?
Тазша: Жоқ болмаймыз!
Ахалай: Неге?
Тазша: Сен біздің жаңа жылымызды ұрлап алдың. Ал ұрлық жасаған бала қандай бала, балалар?..
Ахалай: мен ешқандай жаңа жылды көргем жоқ.
Самбо: Өтірік айтасың!
Мока: Өтірік айтқан бала, қандай бала, балалар?..
Ахалай: Ол...жаңа жыл сендерге неге керек?
Тазша: Жаңа жыл жер әлемнің бәріне керек.
Мока: Ол жаңа жыл, жаңа өзгеріс, жаңа көктем, жаңа жеміс әкеледі.
Самбо: Жаңа жылды қуанышпен қарсы алып, ән айтамыз билейміз.
Тазша: Шыршаларды сәндейміз! Аяз ата келеді. Балаларға сыйлық береді.
Мока: Бал береді, ням-ням!
Самбо: Конфет береді ням-ням!
Ахалай: Ал маған бере ме?
Тазша: егер жаңа жылды қайтармасаң саған ештеңе бермейді!
Ахалай: Мен...мен..оны ойнайын деп алып ем...
Самбо: Уау! Онда қайтар жаңа жылды!
Ахалай: Қазір біз ақылдасып алайық. (үш бас әрі-бері керісіп, бас шайқасып, күбірлесіп кетеді. Сосын ар жақтан жаңа жылды алып келеді. Жаңа жыл әр келер жылдың(ит, мешін, тауық..т.б) ойыншық белгісі болуы мүмкін)
Ахалай: Міне, жаңа жыл! Алыңдар!
Тазша: Ураа! Бұл міне бүкіл елге, барлық жерге құт әкелетін, балаларға шаттық сыйлайтын жаңа жыл! Бұл келе жатқан (ит, мешін, тауық...) жылы! Жаңа жыл табылды! Ура!
Ахалай: Енді бізбен дос боласыңдар ма?
Тазша: Қалай балалар, дос боламыз ба, Ахалай-Махалаймен?!
Самбо: Әрине боламыз!
Мока: Біз енді доспыз!
Саки: Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар! Соңғы жаңалық. Сенсация! Жаңа жыл табылды! Балалар айдаһармен дос болды!
Тазша: Ал кеттік Жаңа жылды күтіп отырғандарға тезірек жеткізейік.
Ахалай: Достар, маған енді...Аяз ата сыйлық бере ме?
Самбо: Ол үшін өнер көрсетуің керек!
Мока: Өзің жақсы бала болуың керек!
Ахалай: мен тәртіпті боламын! Ән айтып беремін.
(Айгөлек әнімен)
Ахалай:
Мен ақылды боламын
Айтқан тілді аламын.
Мока:
Жаңа жылда мен енді
Ұйқтамайтын боламын.
Самбо:
Құрметтеймін ананы,
Сыйлаймын дос баланы.
Тазша:
Табиғатты қорғаймын,
Ластамаймын даланы.
Қ-сы:
Жаңа жыл-ау, жаңа жыл,
Бізге бақыт ала кір.
Өзіңе біз арнаймыз,
Жаңа бимен жаңа жыр.

Жаңа жылдың әніне
Қосылыңдар бәріңде
Ұмытпаңдар ешқашан
Шыршамыздың сәнін де.
Отырыңдар төрінде,
Үлкен, кіші, кәріңде.
Құтты болсын жаңа жыл
Жер шарының бәрінде!

Шымылдық. ( 2005 г)








Мектеп сахнасына. "ЖОҒАЛҒАН ЖАҢА ЖЫЛ" пьеса
Өнер мектебіБЫЛШЫЛ
"БЫЛШЫЛ"- деген атпен біраз сатиралық және әншейін ойға келген әзілдерді жариалап жүр едім. Соның біразын назарларыңызға ұсынып отырмын.

ЖАҚСЫЛЫҚ ҚАЛАЙ КЕЛЕДІ?

Бәкірбайда ұйқы жоқ. 2020 жылы "бәрі жақсы болады" - дегенді тек ол ғана емес, Сәкіш те, Көпкөрген де, Ілгедай да естіп қойыпты. "Осы жұрт тілзібірден көрмейтінді көруді қашан қояды екен! Әншейінде тек индияның сериалын ғана көріп, өмірі жаңалық қарамайтын Гүлжапырақ та көріп алыпты әуелі! Ол, көрген соң бітті шаруа, бүкіл ел, бүкіл Жаңа адым естиді енді!"
Осындай жаңалықтың көпке тарап кеткеніне қатты өкпелі. Өкпелемей қайтсін, 2012 жылдың жаңа жылында ақырзаман болады деп, погребті тамаққа толтырды. Сабын, балауыз шам дегендеріңді арбалап әкеліп тықты. Ол кезде халық оны естімеді ме, әлде ерен қылмады ма, ақыр заманға Бәкірбайдан басқа Жаңа адымда дайындығы күшті адам болмап еді. Ақыр заманға үш күн қалғанда тағы да осы Гүлжапырақ Алматыға құдалыққа барған жерінен Ақыр заманның "әне-міне"- деп отырғанын естіп, сол арадан қырғыз барып, Бәкірбайдан екі есе артық дайындықпен оралды! Ақырында ертең ақыр заман деген күні бүкіл Жаңа адым қырық жыл қырғынға сақадай сай болды! Ақыр заман басталғанда бес есе, тіпті он есе бағамен сатамын деген дүние адыра қалды!
Ендігісі мынау! "Осы өкіметте де ес жоқ! Жақсы хабарды да, жаман хабарды да, ақырын, ептеп, суыртпақтап жеткізетін еді ғой. Жұрттың жүрегі жарылып кетсе қайтеді! Өлімді естірткендей "Сенбейтін жақ, сүрінбейтін тұяқ болмайды..." - деген сықылды алыстан орағытып,"болып қалар, болатын шығар" - деп мәйпездеп әкелу керек еді ғой! Төбеден дүрс еткізіп, 2020 жылы болады! - деп...
Енді сол жақсылық қай күні сау ете қалады? Біреулер тура жаңа жылда, он екіден бір секөнд асқанда десе, біреулер ескі жаңа жылда, қаңтардың 13-і келеді дейд. Енді біреулер қытайдың жаңа жылымен келуі мүмкін деп бөсіп отыр. Онысы қаңтардың 21-і мен ақпанның 21-нің ортасындағы бір күн әйтеуір. Көпкөрген шал "Оттапсыңдар, өзіміздің наурызда келеді!" - деп кесіп айтты. Енді кімге сенесің? Ебірей дегеннен есті ешкім жоқ деп олардың кәлендарына үңіліп еді, оларда мүлде масқара, күзде болады екен!
Оны дәл біліп алмаса болмайды. Себебі Жаңа адым халқы қаперсіз халық. Жақсылық өзі келетін болды деп қамсыз отыра береді. Оған дейін бәпше базарға да бармай қоюы ғажап емес. Ойбай-ау аңсағаныңның бәрі өзі келетін болып жатса базар барып не керек?! Міне, Бәкірбай сол үшін 2020 ға дейін Жаңа адымның базарын, қоймасын, Телпекбайдың мәгәзінін жекешелендіріп алмақ. Тесік қаптан төгілген тарыдай жақсылық сау ете қалғанша жұрттың күні тек өзіне қарап отырғаны жөн. Оның үстіне ол жақсысылық келе қалғанда бәріне бірақ келе ме, жоқ, әкімшілік арқылы өшіретпен келе ме? Бәлкім, алдымен Бәкірбайдың қоймасына келіп, содан тізім арқылы тарай ма? Мүмкін алдымен зейнеткерлерге, сосын көп балалы от басына...
Осының бәрін топ-тошны айтып беретін адам жоқ! Бәкірбайдың ұйқысын қашырған осы міне! Әстерхан кемпірдің құмалағы қуып кетті. "Жақсылық босағада тұр, Қанжығасы тоқ, "үп" еткен желмен де келе салады" - дейді. Қашан, қалай екенін айта алмады.Бәкірбай жолға жиналды. Алматыда бір жас көріпкел шығыпты дейді. Бір білсе сол біледі енді!
Ағайын, анығын білсеңдер, Бәкірбайға айта салыңдар, бала-шағаның қамы ғой оныкі де.Жақсылықтың қалай, қашан,қандай тәртіп,қандай тізіммен келетінін ғана білгісі келеді. Білгендеріңді айтыңдар. Мен қызыл әулиені іздеп кеттім, ол бірдеңе білсе айтамын, өлләхи!

****
АЗА

"Ойбай, Көктіреу Әреңтұрғанов қайтыс болды!" - деп күрсінген елде есеп жоқ. Мәйітті жерлеуге алып жүрген көліктің артынан қара құрым қара мәшинеге сан жетпейді! Осынша қара көлік көктен түстіме деп есің шығады. Сөйтсек, жерлеу кезінде көштен қалғысы келмегендер қызыл, сары, жасыл көңкелерін қараға сырлап, бояп үлгірмегені қара балшыққа көлігін бір аунатып алып қатарға қосылған екен. Қаралы митингте өксігін баса алмай ардақты ағасына асыл сөзін арнаған ағайын сай сүйегімізді сырқыратты. Әсіресе, Көктіреу көкесінің арқасында адам болған Киізқазық Жергекіргеновтың, Майлыжер Жалағановтың, Көңілшек Көпбергенованың жүрек жарды жан айғайына егілмеген жан қалмады. Қаралы митингте қабырғасы қайысып, қайғыға батқандардың ішінде Кеңірдек Тоймағанов, Жалғанды Жалмағанов, Әділдік Көрмегенов, Әліпби Танымасов сынды еліміздің бетке ұстар белсенділері де болды. "Айналайын Көктіреу ағам-ай, енді көкті кім тірейді? Енді мені кім сүйрейді?!" - деп аңыраған Тіреусіз Жүреалмасовтың зарынан кейін, көрнекті ақын Арнаубек Одабайдың сөзіне жазылған Күйсыйлап Әнжазардың "Көшеде жатқан Көктіреу жоқ" атты патриоттық әнін елімізде ең көп сүйілген әнші Хошиіс Еміренгенована орындап бола бергенде табытта жатқан Көктіреу көкеміз ризашылық өксігне шыдамай шашалып, орнынан тұрып, өзі үшін өкіре жылаған көпке алғысын білдірді! Ақыры, ағасын қара жерге қимаған Майлыжер Жалағановты көкесінің орнына жерлеп, Көктіреу Әреңтұрғановты қолтықтап қаралы қауым артқа қайтты. Бейіт басынан қайтқан ақ мәшинеде есеп жоқ! Жалт-жұлт етеді!

****

БЫЛШЫЛ ҰСЫНЫС.

Депутат Мызғы Қаншықпасов ерте оянды. Себебі - депутат қой! Шайынып, қырынып, мұнтаздай киініп алды. Себебі, депутат қой! Өзінің бүгінгі күн тәртібін оймен бір шолып өтті. Депутат болғалы ләм демегеніне ептеп ұялды. Себебі, депутат қой!
Ал, бүгін, маңызды ұсыныс айтпақшы. Анау-мынау емес "Жемқорлыққа қарсы күрестің" жаңа, тың жоспарын, бұрын-соңды небір нарқасқа мықтының ойына келмеген жарқын жолын жайып тастамақшы! Айтады оны. Себебі, депутат қой!...
Мәжіліс төрағасы өзіне кезек бергенше әрең шыдап отыр. Кезек келер емес, түймедейді түйедей етіп, бір мәселені талқылып, жарыса сөйлеп жатқандарға жыны келіп отыр. Амал жоқ, шыдайды, олар да сөйлей береді. Себебі, олар да депутат қой. Әр жерден әр түрлі ұсыныстар айтылып жатыр. "Менікін менен бұрын біреу айтып қоймаса екен!" - деген үрейі де бар. Айтып қоюы әбден мүмкін, себебі олар да депутат!
Жұрттың айтқан ұсыныстарына "мырс" етіп қояды. "Қазір менің ұсынысымды естігенде не дер екенсіңдер? Дымдарың шықпай қалар. Менікі бомба болады! Менің ұсынысымнан кейін көшеде, көше түгіл көлеңкеде жемқор болмай қалады! Кезегім келсін, көресіңдер!"
Ақыры кезек келді ау!
- Құрметті халық қалаулылары! - деп бастады. Дұрыс, сөйтеді бұлар. Өздерін қай ауыл, қай аудан, қай облыстың халқы қалағанын білмесе де, өздерін солай есептейді. Себебі, депутат қой!
- Жемқорлықпен күресудің талай жолын тауып, талай көмейді тығындап, талай қалтаны тігіп жатсақ та бұл дертке шипа табылмай келе жатқанын жақсы білесіздер! - деп, нықтап қойды. Біледі ғой олар, себебі... сол ғой.
- Мен де міне денем диван көрмей дедектеп жүріп, осы мәселені зерттедім.Ақыры, жемқорлықты түбегейлі жоюдың жалғыз ғана жолы бар екенін таптым! Иә, иә, мырзалар, жалғыз-ақ жолы бар! Халықты түбегейлі кедейлендіру керек! Тақыр кедейге айналдыру қажет! Қалтасында шенеунікке пара беретін соқыр тиыны болмай қалсын! Міне, сонда жемқор ағайын арамаыздан аластатылады!...
Мәжіліс осы ұсыныстан кейін әлі үндемей отыр деп естідім. Себебі,....

*****

СУРЕТ БЫЛШЫЛ.

ӨГӨГІМ сурет салыпты. Оны Хәйләйлім қарап отыр.
- Міне, Илигай сиыр жайып жүр. Сиыры көк шөпті опырып жеп жатыр!
- Мына суретте шөп жоқ қой?!
- Енді Илигайдың сиыры жеп қойды ғой бәрін.
- Сиыр қайсы, ал?
- Шөп жоқ жерде сиыр не бітіреді? Кетіп қалған басқа жайылымға.
- Илигай қайда?
- Сиырын іздеп кеткен ғой...

Бізде де бір жаңалықтар болып жатқан сияқты. Бір қарағанда бар сияқты, сосын, сол ... отырғаның ақ қағазға үңіліп,..

****

ЖЕМҚОР БЫЛШЫЛ.

Жол жасауға бөлінген ақшадан жымқырып, ол ақшаға куп-крутой мәшине алып, ол мәшинені жаман жолда алты айда тас-талқанын шығару чисто қазақша тірлік! Уот тәк!

****

ПРОСТЫ БЫЛШЫЛ ҒОЙ.
Қайыршы соқырдың алдына біреу тиын тастаса, анау соқыр тиынды жерге түсірмей қағып алыпты.
- Әй, сен соқыр емес екенсің ғой, оңбаған! - деген адамға қайыршы:
- Мырза кешіріңіз, мен соқырдың орнында уақытша тұрмын, ол киноға кетіп еді. Негізі мен мылқаумын! - деген екен.
Айтайын дегенім, өз орнында отырған ешкім жоқ! Уот тәк!

****

БЫЛШЫЛ "ИЗМ"

Осы "кәмунизм, педализм, сәтсиализм, кәпитәлизм" дегендер бар еді, соларда қалай өмір сүруге болатын, қайтып өмір сүретініңді білетін қағидалары бар еді. Осы Біздегі қазір қандай "ИЗМ?"... Гуглде біздің "измде" қалай өмір сүруге болатынын қарайын деп едім... А-а?

****

МОДА БЫЛШЫЛ.

Ықылым заманда, баяғыдо-о-о-оу ғой сол, ТАС дәуірінде, Ақи мен әйелі Шұқи екеуін Быти өзінің үңгіріне мамонттың қуырдағына ма, соғым басына ма шақырған екен. Басқа үңгірден де көптеген қонақтар болатынын айтыпты. Ақидың әйелі Шұқи қонаққа жиналып жатып, күйеуіне чип-чисто женский сұрақ қойыпты:
- Ақи, қандай жапырақты кигенім дұрыс, емендікін бе, қайыңдікін бе?
Сонда Ақи:
- Қалақайды ки. Хулигандар етегіңе жармаспайды! - деген екен. Мода дейсіңдер бүгін! Уот тәк!

****

Асқар НАЙМАНТАЕВ.
НҰр+1Асаба өз ойын айтты, ойланып көрейік!
Жақында келін түсірген тойға бардым, сондағы асабаның қалжың шыны аралас бір сөзіне әбден күліп едім. Соны жазып отырмын. Асаба:"бұрын тарыдай болып кіресің, таудай болып шығасың деуші едік қой, қазір ол 12 жылдық оқуда өзгерген. Ол қазір "биттей болып кіресің, иттей болып шығасың" -деп айтылады. Сол сияқты келінге осы үйге келін болып кіресің, кемпір болып шығасың-демекпін - деп еді.
Өмір-өзеңӨмір қағидалары
Сіз БЕН біз ұмытпауға тиіс өмірдің 30 қағидасы:
1. Ұнады ма - айт.
2. Ұнамады ма - айт.
3. Біреуді сағындың ба - қоңырау шал.
4. Түсінбедің бе - сұра.
5. Кездескің келе ме - шақыр.
6. Бір нәрсе қалайсың ба - өтін.
7. Түсініскің келе ме - түсіндір.
8. Бақытты болғың келе ме - бол.
9. Ешқашан егеске барудың қажеті жоқ.
10. Егер кінәлі болсаң - өзіңді ақтаудың жолын іздей бермей, сол арада айтып сал.
11. Ақымақтармен айтысам деп әуре болма.
12. Өмірде ең маңыздысы - махаббат, ал қалғандарының бәрі - бос әурешілік.
13. Адамның қиындықтары тек басында ғана болады.
14. Бізді қоршаған әлем зұлым да, мейрімді де емес. Оған сенің барың да, жоғың да бәрібір.
15. Әрбір жаңалықтан ләззат алуға тырыс.
16. Есіңде болсын, сен өмірге тек бір-ақ рет келесің.
17. Мазасыз болма.
18. Теледидарды көп қарай берме, ол бәрібір шынайы өмірдегідей болмайды.
19. Есіңде болсын, сен ешкімге де, ешнәрсеге де міндетті емессің.
20. Есіңде болсын, сен үшін ешкім де, ешнәрсе үшін міндетті емес.
21. Саясатпен айналыспа, саясат адамдардың ашуын шақырады.
22. Ақшаңды жан қалауынан аяма.
23. Өмірде тек өзіңе сен.
24. Сөздерге сенбе, сезінгеніңе сен.
25. Әйелдерге сәбилерге қарағандай қарау керек. Ол үшін шыдам мен кішкене мейірім керек.
26. Есіңде болсын, әр адамның өз шындығы бар және ол сенікімен сәйкес келе бермейді.
27. Егер сенің көңіл-күйің болмаса, өмірдің өткінші екенін ойла. Сол кезде бәрі қалпына келеді.
28. Бүгін өмір сүр. Себебі, кешегі күнің келмеске кетті, ал ертеңгі күніңнің болар-болмасы беймәлім.
29. Өмірде қиын ештеңе жоқ. Қиындықты адамдар қолдан жасап алады.
30. Бүгінгі күннің сенің өміріңдегі ең жақсы күн екенін ұмытпа.
Өмір-өзеңӨмірді сүйсең уақытты оздырма – ол тіршілік арқауы.
Өмір дегенің дос-жаранға қамқор болу, санаңды торлаған тұманды ойларды шуақты қуанышқа ауыстыра білуің. Қызғаныштың отын бүркіп, сенім үдесінен шыға білу. Уәделі сөздеріңе берік болуың. Кісінің сыртқы емес, ішкі болмысына үңіліп қадірлеу. Ең бастысы, өзгеге жақсылық тілеуші бола білу.
Өмір-өзеңКомпьютерде жазылған ақпарат
Компьютерде жазылған ақпарат сияқты ешнәрсе де қымбат бағаланбайды. Ешнәрсені де осы ақпарат сияқты оп-оңай жоғалту мүмкін емес.
НҰр+1Ризашылық
19 мамыр күні ҰБТ тапсыратын оқушылрға өз блогім арқылы ақ тілек жазған едім. Сол тілегім қабыл болғанына қуанып отырмын. Қазақстан тарихынан Санат 24 ұпай, Еркежан 22 ұпай жинады. Жыл бойы алған білімдерін көрсете білгендері үшін оқушыларыма риза болып отырмын.
НҰр+1"Женщинаға" жеткізсін
Кеңес өкіметі заманына 18 жастағы жас қыз қалаға келіп,автобусқа отырса, біреулер оған "женщина" деп сөйлеген ғой. Себебі толық, беті жалпақ. Басында көңілім түсіп, ренжідім дейді. Келесі күндері құлағым үйрене бастады, құдай осылар айтқан "женщинаға" жеткізсін! деп өзімді-өзім жұбаттым-деп күледі.

Сайт редакциясының

Электронды почтасы:

bioustaz@mail.ru