Білім берудегі сындарлы оқытудың жаңаша әдіс-тәсілдерінің тиімділігі мен жүйелілігі

18 маусым 2015 - Гүлсара Байбатырова

«Білім беру» жүйесін жаңғырту барысында біз үшін келесі іс-шараларды жүзеге асырудың маңызы зор.Біріншіден, оқыту үдерісіне қазіргі заманғы әдістемелер мен технологияларды енгізу болып отыр. Бүгінде халықаралық стандарттар негізінде Назарбаев университеті менЗияткерлік мектептер табысты жұмыс істеп жатқандығыбелгілі.Олардың тәжірибесін бүкіл қазақстандық білім беру мекемелерін солардың деңгейіне тарту қажет. Екіншіден, педагогтар құрамының білімберудегі сапасын жәнежаңаша әдіс-тәсілдердітүрлендіріп арттырудың маңызы зор.

Сындарлы оқытудыңмақсаты –оқушыныңкез-келген пәндітереңтүсінуқабілетіндамыту, алғанбілімдерінсыныптантыс жерлердепайдаланаотырып, логикалық ойлауға, өз еркіменқажетіншеалған білімдерін жүйелі қолдануғаүйретуболыптабылады. Елбасы Н.Ә.Назарбаевәсіресебілім сапасына үлкен көңіл бөлуде. Қазіргімектептердеоқушылардыңбойындағыфункциональдысауаттылықпенөмірге дегенқажетті құзырлықтаржиынтығындамытуғабасты назар аударылып отыр. Мен өзімніңбастапқы дәстүрлісабақтарымдажаңа әдістердіпайдаланбаушыедім, ПШО (педагогикалықшеберлікорталығында)өзбілімімдітереңдетіпоқып келгеліөзімнің біршамаөзгергенімдібайқадым, өзіме дегенсенімім артып, күшжігерім арта түсті. Кембриджбағдарламасыныңнегізгіміндеті-қазақстандықмұғалімдергепедагогикалықтәжірибелерінжетілдіруменбағалауғакөмектесу екенін түсіндім… Кембриджбағдарламасындаіс-тәжірибеніжетілдірудежетімодульдіңаясындапрактикалықтүрдеқолдануарқылы жұмысатқарудамын.

Бұлбағдарламаныңнегізгімодульдері:

1.Оқыту мен оқудағыжаңа тәсілдер

2.Сыни тұрғыданойлауғаүйрету

3.Оқыту үшінбағалаужәне оқудыбағалау

4.Оқытумен оқудаақпараттық-коммуникациялықтехнологияларды пайдалану

5.Таланттыжәнедарындыбалаларды оқыту

6.Оқушылардың жас ерекшеліктерінесәйкесоқыту жәнеоқу

7.Оқытудыбасқаружәне көшбасшылық

Курстатанысқан осы жеті модульдінегізге ала отырып, сабақтарымда пайдалана, білім берудіңжаңа үлгісіретінде ұстандым. Алғашқы мектептегі тәжірибемде сабағымды дәстүрлі сабақтан бірденауытқып кетпей қарапайымнан күрделіге қарай көтеріле отырып, сындарлы оқытудың түрлі тәсілдерін, оқушылармен кері байланыс жасай отырып өз тәжірибеме енгіздім. Менің өз тәжірбиемдетүсінгенім жеті модульдің дәстүрлісабақтарғақарағанда,өз сабақтарымда, яғни сындарлыоқытутеориясының, оқушылар үшін анағұрлымартықшылығынбайқадым. Әлеуметтік сындарлытеориясыжаңатәжірибеменүнеміалмасужәнежаңа тәжірибеніалуғабелсендіатсалысуарқылыбілімніңтезалынатынынакөзімдіжеткіздім, себебіоқушыларөздерінесенгендіжәне құрметтегенді қалайды.Өздеріне деген қамқорлығын сезінгісі келеді, көмектесуге деген ниетін, оларды қалушы емес, үлгерушіретіндекөргісі келетінінбілдіргенінқалайды. Оқушыларрұқсатберуді емес, еркіндікті, мақсаттқа қолжеткізуүшінөзойларынайтуеркіндігін қалап отырады. Өзімніңәрбір сабағымдапрактикалықтұрғыда қолданып отырғанжаңашаәдіс-тәсілдерімніңеңбастысы –диалогтықоқыту, себебі диалогтық оқыту әңгімелесудің ,өзара сұрақ-жауап арқылы сөйлесуін, пікір алмасуынжәне өзара ортақкелісімге келуарқылы, мұғалімоқушылардыңоқу процесін қолдайдыжәне дамытаалады. Осыой-пікірлерімдінегізге ала отырып, оқушылардыңбілім сапасына, көңіл-күйлеріне ерекшекөңіл бөлемін. Нәтижесінде оқудақолданылатын әңгімелесудің түрлерітуындайды. Әңгіме-дебат барысында:әрқайсысыныңөзшешіміболады; қарым-қатынас орнайотырып, көбіне «Иә, бұл солай», «Жоқ, олай емес», деген бағыттажүзегеасады; ал Зерттеушілікәңгімедеәр оқушы әр түрлі мәлімет ұсынады, топтағықатысушыларқойылған сұрақтарғажауап іздеп, соны дәлелдеуге тырысады; алең бастысы топтықжұмыстардағы топтықәңгімебарысында байқалатын жайларайтылған пікірлерментыңдаушыларданәрқайсысы келісе беруі, өзгелер ұсынған қандайда болмасын идеяларды тыңдауы, бірақбағалана бермеуі. Сабақтарымда кеңінен пайдаланған тағыбіржаңатәсілдердіңбірі-Сын тұрғысынанойлаумодульі. Сын тұрғысынан ойлау «ойлау туралы ойлануды» білдіреді. Осы Сынитұрғысынан ойлау модульін қолданған кезде басқамодульдерді де емін еркін пайдаланып, енгізугеболады деп ойлаймын. Сабақтағыбасты тұлға-- оқушыекенін ескерсек;

1.Сабақтыбелсендіөткізіп, әр оқушыданеркінжауап алуға жағдайжасау

2.Сенімділіккетәрбиелеуүшінбаланыңжауабынсанменбағаламау

3.Қиялындамытуүшін«меніңойымша»деген жауапқадағдыландыру

4.Әр түрліжауапқабірдейқарау, жақсысынмадақтап, нашарынсынамау

5.Жекетұлғаретінде «мен» деген ролінкөтеру, өзпікірінқалыптастыру

Осы алғышарттардыпрактикалықтұрғыдақолданғанымда, оқушыларымныңой-өрісіғана емес, руханижәне әлеуметтік жағынан өздерін-өздерідамытып тәрбиелеуге, құр мәлімет алумен шектелмей, әсерлісабақтарбарысында өз пікірінашық айтып, өзара шынайы сұхбатжүргізуге, жеке ерекшелігімен қабілетіне сайтапсырмаларды өзітаңдап, іздеп тауып белсене орындауғатөселгендерінжәне Білім мен мәдениқұндылықтардыигеру ісінтоптасыпнемесе ұжымдасыпмұғалімніңкөмегінсіздербесатқаратындарынбайқап қуандым.Сын тұрғысынан ойлау әрекеті арқылы баланың ойлау қабілеті, сөйлеу дағдысы, пікірді тыңдау сияқты дағдыларының дамығандығын байқап қуандым. Оқушының белсенділігін арттырып, өз күшіне деген сенімі арта түседі. Тақырыпқа немесе тапсырмаға өз қөзқарасын айту (жазу) арқылы материалды меңгеріп, жадына бекітеді. Мен бұған өзімнің іс-тәжірибемде көз жеткіздім. Сын тұрғысынан ойлаудың 60-тан астам әдістері бар. Бірақ мен өзіме таныс, Оқушыларымның жастарына лайық әдістерді қолданыпотырдым.

Сын тұрғысынан ойлау модулі үш кезеңнен тұрады:

Ой қозғау, мағынаны тану, ой толғау.

Осы кезеңдердегі әдістерді сабақтарымда тиімді пайдалануғабағыттыпотырдым, нәтижесіндебіздің білімберіп отырған тұлғаларымыз да ұтқыр ойлы болатынына көзім жетті. Іс-тәжірибе барысында орын алған әрекеттер диалогтік әдіс, жіңішкесұрақтар, топтық және жұптық жұмыстарболды. Балалар күннен-күнге қолжетімділікартып келе жатқан анағұрлым кең коммуникациялық үрдістерге тиімді және ойдағыдай қатысуға мүмкіндік беретін сыни тұрғыдан ойлау мен зерттеу дағдаларын дамыту керек (Wolfe and Alexander, 2008)демекщі, мен сабақтарымда топтық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы, еркіндік және жағымды атмосферасынқалыптастырып, балалардың қабілеттері мен ерекшеліктерініңашылуына жағдайдың жасалынып отыруына септігімдітигізіпотыруғамүмкіндікжасапотырдым.СабақтарымныңсоңындаөтілгентақырыптарбойыншаКерібайланысРефлексияорнатып отырдым.Жалпырефлексия дегеніміз- оқушы жеке тұлғаныңөзін-өзіреттейотырыпөз-өзінталдауы, сынауы, бағалауы, түсінуі, өзіне-өзіесепберуі, алдына мақсат қоюы, өзөмірінжоспарлауыекенібаршамызға аян, осы кері байланыстағыайтылғаноқушылардыңқұндыой –пікірлеріннегізгеалаотырып, келесісабағымныңжоспарымдабасқашаәдіс-тәсілдердіпайдалануғатырысамын.Оқушылардыңтоптықжұмысүстіндежаңашаәдіс-тәсілдердіқолданғанда ,әдіс –тәсілдердіңтиімділігіменжүйелілігінің орныәрқашандаорныерекше екенін түсіндім.

Әсіресе, бағалаукезеңінекөпкөңіл бөлінуіқажет.Жалпы бағалаубілімніңсапасынайқындауүшінөте қажетекенібелгілі. Сапа--мектепоқушыларыөзжұмыстарынбағалаудамынадаймәселелергеназараударып,қойылғанталаптардыорындауыкерек.

1.Мақсат.ОқужүйелеріндегібағалауерекшеліктеріндеНебағаланады?, Қандайбілімбағаланады? Қандайтәсілбағаланады?, Неүшін?

2.Нәтиже.Ненібағалаукерек? Оқупроцесініңтиімділігіменнәтижелілігіжөніндеоқушыларненітүсінгендігіменайқындалады?

3.Тұжырымдама.Бағалаудаұстанғанжалпыламақағидалардыңқандайболуыкерек?

4.Құрал.Оқужетістігініңүлгерімініңдәлелдерінжинақтау

5.ТалаптарОқушыларберілгентапсырмалардықандайдәрежеде орындайтындығынанықтайтынжәнеолардыңүйренгендігіндәлелдейтінталаптар(критерийлер)құрастыру

6.Керібайланысорнату

Мектепоқушыларыөзжұмыстарынбағалаудаосымәселелергеназараударып,қойылғанталаптардыорындағандаүлкенжетістіктергежетеді.

Өз жолын дұрыс таңдай алатын жас ұрпақтарды тәрбиелеу – бүгінгі заман талабына сай логикалық ойлау қабілеті дамыған, өз көзқарасы мен пікірін ашық айта алатын, ақпараттар ағымынан қажетін іріктеп ала білетін қоғамдық ортаға икемділігі бар жас жеткіншектерге сапалы білім беру.

Қорытаайтқанда,қазіргі даму кезеңі білім беру жүйесінің алдында оқыту үрдісінің басты мәселесі – бүгінгі таңдағы мұғалім біліктілігін арттыра отырып, жаңа технологиялардағы әдіс-тәсілдерді меңгеру. Курс барысындағы жеті модуль қазіргі заманталабына сай білім берудің жаңа әдісі болмақ. Неғұрлым білімді болған сайын, ілгерлеу соғұрлым жылдамдайды. Ендеше тәрбие бар жерде мақсат бар, мақсат бар жерде білім басты қажеттілік болмақдеп, осы айтылғанұсыныс, ой—пікірлерімдіортағасалмақпын.

Оқытудыңжаңаәдіс-тәсілдерінжетілдіруүшіноқушылардыңжан-жақты дамуына, белсенділіктерініңдамуымақсатындасындарлыоқытутеориясыбойыншааудандықбейіндіксеминардаДүник жүзініңэкономикалықжәнеәлеуметтікгеографиясыкурсындағы«Халықаралықтуризм»тақырыбындаөткізгенсабағымдыұсыныпотырмын.

Қысқамерзімдікжоспар16.03.2015ж.

Сабақтыңтақырыбы:Халықаралықтуризм

Сабақтыңмақсаты:1.Халықаралықтуризм түрлерініңкең көлемде дамуы мен оның халық шаруашылығындағы маңызыдылығытуралыәсерлерін анықтай алуы жан-жақты қалыптастыру
2.Сабақтың әр кезеңдеріндегітапсырмаларды орындаубарысында, оқушылардыңбелсенділігінарттыру, сыни тұрғыданойлауқабілеттеріндамыту.

Сабақтыңміндеті: 1.ОқушыларХалықаралық туризмнің түрлерінің қазіргі таңдағы алатын орнының маңыздылығы туралы жан-жақтыкең көлемде білімдерін жетілдіріп,әрбір елдегі туризмнің дамыған ірі орталықтарыныңайырмашылықтарынанықтап, зерттей білу.

2.Оқушыларқұрмәліметалуменшектелмей,әсерлісабақтарбарысындаөзпікірін ашықайтып,өзарашынайысұхбатжүргізугедағдылану.

3.Білім қажеттігіменмаңыздылығынтүсініпқажеттііс-әрекеттібелсенежәнеөзбетіншеорындауғақалыптастыра отырып, үйрету.

Сабақтыңкүтілетіннәтижесі:1.ОқушыларХалықаралық туризмнің түрлерінің қазіргі таңдағы алатын орнының маңыздылығы туралы жан-жақтыкең көлемде білімдерін жетілдіреді.

2.Әрбір елдегі туризмнің дамыған ірі орталықтарыныңайырмашылықтарынанықтап, зерттей біледіжәнесыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамытатынболады.

3.Ой-өрісі ғана емес, руханижәне әлеуметтікжағынан өздерін-өздерідамытып, тәрбиелеугежан-жақтыдағдыланады.

Сабақтыңәдіс-тәсілдері: топтық жұмыс, деңгейліктапсырмалар,«Ойлан, жұптас.пікірлес» әдісі,«Рафт-еркінойжазу»әдісі,«Тәуелсізжурналист» әдісі

уақыты

Сабақтың

кезеңдері

Мұғалімніңіс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

ОүБ және

ОБ

Пайдаланған

ресурстар

1минут

Кіріспе

Сәлемдесемін, жоқ оқушыларды түгелдеймін, көңіл-күйлеріненазар аударамын

Сәлемдеседі, жоқ оқушыларды хабарлайды.



1минут

Ұйымдастыру

Жағымды атмосфера

қалыптастырамын

Шеңберқұрап

бір-біріне сәттілік,

білімділік,

белсенділіктілейді.

Жақсы

керемет


1минут

Топқабөлу

Сыныпты түлі- түсті стикерлер арқылы 2 топқа бөлемін

Сынып түрлі-түсті стикерлерді таңдап алу арқылы 2топқа бөлінеді

Мадақтама бағалау

Түрлі стикер қағаздар

13мин.

2минут

Ой қозғау

Үй тапсыр-масын сұрау

Сергітусәті

Деңгейліктапсырмалармен

жұмыс

Жұмбақтаржасырамын

1топқа: Тест тапсырмалары

2топқа: Мына термин сөздердіңмәнін түсіндіріңдер

экологилық есептер

Жасырылғанжұмбақтардыңшешуінтабады

Топта өз-өздерін бағалайды.

Смаиликтермен формативтітүрде бағаланады

Таратылым қағаздар

АКТ

АКТ

18мин.

Таныстырылым

Жаңасабақ

Жеке жұмыс

«Ойлан, жұптас.пікірлес» әдісін пайдаланамын

1топқа: Еуропаелдеріндегітуризмніңдамуытуралыбаяндайды. 2топқа:Қазақстанның туризм аймақтарытуралытүсіндіреді

Жеке шығармашылықжұмыс

1.Мәтінмен жұмыс, танысады.

2.Топпенталқылайды:

3.Ортақшешімгекеледі

4.Постергетүсіріп, қорғайды.

Оңтүстік-шығыс-Азияелдерінің туристік нысандарына сипаттама береді

Слаид қорғау

.

Смаиликтерменбағаланады

Керемет

рахмет

Оқулық

Слаид

Түрлі суреттер

АКТ

4минут

3минут

Қорытындылау

Ой толғаныс

Бағалау

«Тәуелсізжурналист» әдісін пайдаланамын

«Рафт-еркінойжазу»әдісі

Оқушылардың белсенділігіне, жеткен жетістіктеріне баға беру.

Тәуелсіз журналист жаңа сабақтың

мәтінібойыншаоқушылардан сұхбат

алады. Балаларқойылған сұраққашебер,әрі нақтыжауап беруге тырысады

Туризм мамандығы туралы

шығармашылық эссе жазып оқиды

Топта өздерін өздері бағалайды

Жақсы, рахмет

Жақсы

Рахмет


2минут

Рефлексия

Үйгетапсырма

Керібайланыс орнату

Халықаралықтуризмтуралы рефератжазу

Екі жұлдызБір тілек

Ненібілдім?

Нені білемін? Нені білгім

келеді?


стикер

Пайдаланылғанәдебиеттертізімі:

1. Қазақстан Республикасыпедагогқызметкерлерініңбіліктілігінарттырукурстарыныңбағдарламасы.Мұғалімдергеарналғаннұсқаулық3 деңгейҮшіншібасылым

2.Асхат Әлімов«ИнтербелсендіәдістеменіЖОО-дақолданумәселелері»

ОқуқұралыАлматы-2013жыл

3.ЖарылқасынБоранбаев, ЛәззатОмарова«Қазақмектептерінде«Кембридж»тәсіліненегізделгенжаңашаоқытудыңбүгінгібаспалдақтары »Алматы,«Білім»2012 жыл

4. МектепРеспубликалықғылыми – әдістемелік, педагогикалықжурнал

Қыркүйек ----2014жыл

5.ГеографияжәнетабиғатҒылыми—педагогикалықжурнал

Шілде—тамыз№42013жыл

6.Ж.А. Жартынова, В.Н. Ким, Т.Б.Корнилова, Н.О. Қойлық, А.Ш. Орақова «Интерактивтіоқытуәдісінқолданыпсабақтыжоспарлаужәәнебасқару»Алматы,2014жыл

7. БолашақПелагогикалық,әдістемелік, танымдық, тәрбиелікапталықгаэеті 2014жыл№41

Сабақ жоспарлары сайты,      www.jospar.kz - 1083469

Пікірлер (1)
Базаргул Агимбекова # 24 маусым 2015 в 21:56 0
Біліктілік пен шеберлігімізді ұштастырып, жас ұрпақты әлем мойындататын рухани биікке көтеру біздердің міндетіміз.

Сайт редакциясының

Электронды почтасы:

bioustaz@mail.ru

Блогтағы жазбалар