Адамның ас қорыту жүйесінің құрылымы мен қызметі Ас қорыту, сіңіру, ассимиляция және бөліп шығару үрдісі

САБАҚ:

·Адамның ас қорыту жүйесінің құрылымы мен қызметі

Ас қорыту, сіңіру, ассимиляция және бөліп шығару үрдісі

Мектеп: Атырау НЗМ

Күні:09.14

Мұғалімнің аты-жөні: Б. Жумаев

СЫНЫП: 9

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Осы сабақтың көмегімен қол жеткізілетін оқу мақсаттары

    ·Адамның ас қорыту жүйесінің құрылымы мен қызметі

    ·қорыту, абсорбция (сору), ассимиляция (сіңірілу) және ішек арқылы бөліп шығару үрдісіне сипаттама беру

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар: Оқушыларға асқорыту жүйесінің сызбасы. Топтардағы оқушылар жазбаларды дұрыс орындарға қоюлары тиіс…

Сыни ойлау

Анализ

Білімін қолдану

Түсіну

Зерттеушілік дағды

Синтез

Талдау

Салыстыру

Қорытынды

Оқушылардың көпшілігі: Ас қорыту жүйесінің сызбаларын беріп оны толтыру.

Кейбір оқушылар: Оқушылар белсенді орталықты көрсетіп, Асқорыту сызбасын жазып, олардағы қорытылуы мен сіңірілуін жазуды ұсыну.

Тілдік мақсат

Оқушылар: Ауыз- Рот- mouth, Тіл-язык- tongue, Тіс-зубы- teeth, Сілекей безі –слюнные железы — salivary glands, Жұтқыншақ –глотка- Throat, Өңеш – Пищевод- esophagus, Асқазан-желудок- stomach, кілегейлі асқазан- слизистой желудка- stomach lining, Бауыр-печень- liver, өт қуығы –желчный пузырь- gall bladder, Ұйқы безі — Поджелудочная железа – pancreas, Он екі елі ішек – двенадцати престная кишка — duodenum, Ащы ішек — Тонкий кишечник- small intestine, соқыр ішек –слепая кешка- cecum, Аппендикс – Аппендикс- appendix, Тоқ ішек –Толстый кишечник- The large intestine, Тік ішек-прямая кишка- rectum. Нәруыз-Белок- Рrotein. Көмірсу-Углеводы- carbohydrate, Май-жиры- fat, Липид-Липиды- lipids, Фермент –Фермент- enzyme, Қоректік зат- субстрат- substrate, Өнім-Продукт- product.

Пән лексикасы және терминология

Ас қорыту, асқорыту жүйесі, қорыту, абсорбция, ассимиляция

Диалог құруға/жазылымға қажетті пайдалы сөздер топтамасы:

    1.Ас қорыту жүйесі қандай мүшелерден тұрады?

    2.Ауыз қуысының құрлысы қандай?

    3.Жұтқыншақ пен өңештің құрлысы қандай?

    4.Асқазан құрлысының қандай ерекшеліктері бар?

    5.Аш ішек қандай бөлшектерден тұрады?

    6.Тоқ ішектің құрлысы қандай?

Алдын-ала білімдер

Фермент түсінігін анықтау? Ойын пысықтау

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жұмыс

Ресурстар

0 — 2

3 – 8

·Адамның ас қорыту жүйесінің құрылымы мен қызметі

8-35мин

35-40 мин

Оқушылардың ойын пысықтап есте сақтауын дамыту

.

40-43 мин

44-45 мин

Амандасу.

Cалематсыздарма құрметті оқушылар және құрметті онлайнға сабаққа қатысып отырған ұстаздар мен қонақтар. Құрметті оқушылар және тыңдаушылар, қолымызға қаламымызды алып мына суреттегі асқорыту мүшелерінің құрылысын өзіңіз білгеніңізше толтырыңыз. 2 минут уақыт беріледі.

Сыни ойлау

    1.Ас тұрған үйде ауру тұрмайды.

    2.Құлақтай ет жеп, құмандай сорпа іш.

    3.Аштықта жеген құйқаның дәмі ауыздан кетпейді.

    4.Ас – адамның арқауы.

Түсіну

    1.Абсорбция

    газжәне сұйықкүйдегі заттардың барлық массасы бойынша басқа затқасорылуы.

    2.Ассимиляция (сіңірілу ) -бұл жердегі ұғым қанға сіңірілуін түсіндіреді.

Анализ

    1.Қоректік заттар дегеніміз не? Оны қайдан аламыз?

    (Күнделікті тағам түрлері біз қоректік заттар деп түсіндіреміз, ал оны күнделікті тағамнан аламыз. Нәруыз, май, көмірсу өнімдері болып табылады).

    2.Неліктен нанды ұзақ шайнағанда тәтті дәм сезіледі? Себебі құрамында крахмал бар.

    3.Қалай ойлайсыз ағзада ас түскен кезде қандай өңдеулерден өтеді? 10 сек

Жауабы: механикалық және химиялық өңдеуден өтеді.

    4.Қоректік заттардың ыдырау ненің көмегімен жүреді ас қорыту мүшелерінде? 10 сек

    Олар асқорыту мүшелерінде Ферменттің көмегімен ыдырауға ұшырайды. ферменттерді асқорыту бездері бөліп шығарады.

Ас қорыту мүшелерінде (олар Ауыз қуысы –тіл, тіс, сілекей бездері, -жұтқыншақ –өңеш –асқазан-он екі елі ішек-ұйқы безі, бауыр-аш ішек-тоқ ішек-тік ішек ) жатады

Білімін қолдану

    1.Шықшыт безі

    2.Тіл асты безі

    3.Жақ асты безі

    4.Ауыз қуысы

    5.Жұтқыншақ

    6.Өңеш

    7.Бауыр

    8.Өт қабы

    9.Он екі елі ішек

    10.Асқазан

    11.Ұйқы безі

    12.Аш ішек

    13.Аппендикс

    14.Тік ішек

    15.Тоқ ішек

    16.Соқыр ішек

Білу: Ауыз қуысының құрылысы

Тістің құрылысы

4 жұп күрек тіс

2 жұп ит тіс

4 жұп кіші азу тіс

6 жұп үлкен азу тіс

Тістің орналасуына байланысты топтары

Үлкен азу тістің жоғарғы бөлігі 3 түбірлі

Астыңғы бөлігі 2 түбірлі болып келеді.

Тіл құрылысы және қызметі

Ауызда астың қорытылуы

Ауыз қуысында асты механикалық ыдыратуға тіс көмектеседі. Ал ферменттер арнай Шықшыт және жақасты, тіл асты сілекей бездерден бөлінеді. Бөлінетін фермент Амилаза және Лизоцим

Амилаза көмірсуды, ал Лизоцим ауру туғызғыш бактерияларды залалсыздандырады.

Ас ауыздан тілдің көмегімен жұтқыншаққа өтіп одан өңешке барады.


Асқазан


Асқазан бүрі

Ащы ішек құрылысы


Тоқ ішектің құрылысы қызметі

Тік ішек пен артқы жүріс


Синтез

Кестені толтыр

Талдау

Төмендегі ұғымдардың анықтамасын жазыңдар.

1.Асқорыту мүшелерінің қабырғасын

2. Тағамының механикалық өңделуі –

құрайтын қабаттар -

3. Тағамның химиялық өңделуі –

4. Ұлтабар (он екі елі ішек) –

5. Бүрлер –

6. Соқыр ішек –

7. Аппендикс өскіні –

8. Тік ішек –

9. Тұрақты тістер –

10. Ит тістер –

11.Ақыл тістер –

12. Сүт тістер –

Қорытынды

Ауыз қуысы ═ тіл, тіс, сілекей безі жақ асты

↓ тіл асты

Жұтқыншақ шықшыт

Өңеш толқығыш бұлшық еттер (Перистальтикалық бұлшық еттер)

Астың қорытылуы

Қарын қарын сөлі( тұз қышқылы рН1-2,5, пепсин ферменті, кілегейлі зат, липаза ферменті)

Он екі елі ішек Бауыр (өт қышқылының тұздары) рН :7,6-8,6

↓ Ұйқы безі (Панкреатин) Амилаза және Липаза, эндопептидазы

Аш ішек (Пептидаза, Амилаза, лактаза, мальтаза, сахараза) Абсорбцияланады (көмірсу, май, нәруыз), одан қанға (Ассимиляция) сіңіріледі

Тоқ ішек Абсорбцияланады(су, минералды тұздар), одан қанға (Ассимиляция) сіңіріледі

Тік ішек қалдық заттар сыртқа шығарылады.

Үйге тапсырма

Ас қорыту жүйесінің құрылымымен қызметі:

қорыту, сіңіру, бөліп шығару

http://kitses.com/animation/swfs/digestion.swf

http://omgautovar.narod.ru/himija/lekcia3.html

35-40

Оқушылар

Смайликтер арқылы кері байланыс жүргізіледі.

1 түсінбедім, 2 сұрағым бар, 3 барлығы түсінікті.

Қосымша ақпарат

ДифференциацияСізқалайшакөбірекқолдаукөрсетудіжоспарлайсыз? ҚабілетіжоғарыоқушыларалдындаСізқандайміндеттерқоюдыжоспарлайсыз?

БағалауСізоқушылардыңматериалдыигерудеңгейінтексерудіқалайжоспарламақшысыз?

Пәнаралықбайланыстар

Денсаулықжәнеқауіпсіздік

АКТ-менбайланыс

Құндылықтармен байланыс

(тәрбиелейтін элемент)

Бірнешеоқушығапарақтағыкөптегеннұсқаулардытаратуғаболады. Талдаусұрақтарықосымшасұрақтардықамтиды.

Бірнешесыныппен, түрлітоптарменқоректіңбірсынағынағанатоқталакетугеболатынеді – кейбірсыныптарқосымшатапсырманытолтыруымүмкін.

Сұрақтарғажауапформативтікбағалаудықамтамасызетеді.

Оқушылардыңтүсінгендігінанықтауүшінпрактикалықбөлімдеоқушыларғасұраққоюқажет.

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары шындыққа негізделген болды ма? Оқушылар бүгін нені үйренді? Сыныпта қандай атмосфера болды? Мен жүргізген дифференциация іске асты ма? Мен уақытқа сәйкес жұмыс істедім бе? Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды және неліктен?

Бұл бөлімді рефлексия үшін пайдаланыңыз (сабақ туралы ой қозғау).

Сол бұрышта тұрған Сіздің сабағыңыз туралы сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы бағалау

Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті (сабақ беру әрі оқу туралы ойланыңыз)?

1:

2:

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алатын еді (сабақ беру әрі оқу туралы ойланыңыз)?

1:

2:

Мен сабақ кезінде келесі сабаққа дайындалуға көмектесетіндей сынып немесе белгілі бір оқушылар туралы не білдім?

Сабақ жоспарлары сайты,      www.jospar.kz - 1150777

Пікірлер (0)

Пікір жазылған жоқ, алғашқы болыңыз!

Сайт редакциясының

Электронды почтасы:

bioustaz@mail.ru

Блогтағы жазбалар